"Benim işletmem de İYS'ye kayıt olmak zorunda mı?" sorusu, uygulamada en çok karışıklık yaratan konudur. Cevabın özü basittir: ticari elektronik ileti gönderiyorsanız kapsamdasınız. Ama bu cümledeki her kelimenin teknik bir karşılığı var ve asıl karışıklık orada başlıyor.
Bu yazıda kapsamı sektör ve mesaj tipi örnekleriyle netleştiriyoruz. Sistemin kendisini tanımıyorsanız önce İYS nedir rehberimizi okuyun.
Temel Kural
Yükümlülük, hizmet sağlayıcı sıfatına bağlıdır. Hizmet sağlayıcı; ürün, hizmet veya kampanyasını tanıtmak, pazarlamak ya da bilinirliğini artırmak amacıyla elektronik kanallardan mesaj gönderen gerçek veya tüzel kişidir.
Belirleyici olan üç unsur şudur:
- Amaç ticari mi? Mesajın içinde tanıtım, kampanya, indirim, davet ya da bilinirlik artırma amacı var mı?
- Kanal elektronik mi? SMS, e-posta, telefonla arama, otomatik arama, çağrı merkezi, faks.
- Alıcı belirli mi? Mesaj, kişiye özel olarak gönderiliyor mu?
Üçü birden varsa, o mesaj ticari elektronik iletidir ve İYS yükümlülüğü doğar.
Kesinlikle Kapsamda Olanlar
Aşağıdaki işletmeler, müşterilerine tanıtım amaçlı mesaj gönderdikleri sürece kapsamdadır:
- E-ticaret siteleri ve pazaryeri satıcıları — kampanya bültenleri, sepet hatırlatma kampanyaları, indirim SMS'leri
- Perakende zincirleri ve marketler — sadakat kartı kampanyaları, haftalık broşür bildirimleri
- Bankalar, sigorta ve finans kuruluşları — kredi teklifi, kart kampanyası, ürün tanıtımı
- Turizm ve seyahat — otel kampanyaları, erken rezervasyon duyuruları
- Sağlık kuruluşları, klinikler, estetik merkezleri — tanıtım ve paket duyuruları
- Eğitim kurumları ve kurslar — kayıt dönemi duyuruları, indirim bildirimleri
- Emlak, otomotiv, mobilya — yeni proje ve model duyuruları
- Spor salonları, güzellik merkezleri, restoranlar — üyelik ve kampanya mesajları
- Çağrı merkezi ile satış yapan tüm işletmeler — arama izni de İYS kapsamındadır
Şahıs Şirketleri ve Küçük İşletmeler Dahil mi?
Evet. Yükümlülük şirket türüne veya ciroya değil, fiile bağlıdır. Tek kişilik bir işletme de müşterilerine kampanya SMS'i gönderiyorsa hizmet sağlayıcı sayılır ve İYS'ye kayıt olması gerekir.
Uygulamada küçük işletmeler bu yükümlülüğü çoğu zaman SMS sağlayıcıları üzerinden öğrenir: gönderim yapmak istediklerinde İYS kaydı istenir. Süreci öğrenmek için İYS kayıt rehberimize bakabilirsiniz.
Kapsam Dışında Kalanlar
Aşağıdaki mesajlar ticari elektronik ileti sayılmaz; bunlar için ayrıca İYS onayı aranmaz:
- Sipariş ve teslimat bildirimleri — "Siparişiniz kargoya verildi", takip numarası
- Randevu hatırlatmaları — tanıtım cümlesi içermediği sürece
- Borç, ödeme ve tahsilat bildirimleri — fatura kesildi, son ödeme tarihi yaklaştı
- Güvenlik ve işlem bildirimleri — doğrulama kodu, şifre sıfırlama, hesap hareketi
- Mevzuat gereği yapılan zorunlu bildirimler
- Devam eden bir sözleşmenin ifasına ilişkin bilgilendirmeler — servis tarihi, bakım bildirimi
Dikkat: Tek cümle her şeyi değiştirir
Bir bilgilendirme mesajına eklenen tek bir tanıtım cümlesi, o mesajı ticari elektronik iletiye dönüştürür. Örneğin:
| Mesaj | Değerlendirme |
|---|---|
| "Siparişiniz kargoya verildi. Takip no: 1234" | Bilgilendirme — izin gerekmez |
| "Siparişiniz kargoya verildi. Bu hafta tüm ürünlerde %20 indirim!" | Ticari elektronik ileti — izin gerekir |
| "Randevunuz yarın 14:00'te" | Bilgilendirme — izin gerekmez |
| "Randevunuz yarın 14:00'te. Yeni cilt bakım paketimizi sormayı unutmayın!" | Ticari elektronik ileti — izin gerekir |
Bu yüzden bilgilendirme ve pazarlama mesajlarını ayrı şablonlarda ve mümkünse ayrı gönderim kanallarında tutmak, hem operasyonel hem hukuki olarak daha güvenlidir.
Sık Karşılaşılan Sınır Durumlar
Bayi ve franchise yapıları
İleti kimin adına gidiyorsa, izin ve kayıt yükümlülüğü o markadadır. Merkezî gönderim yapılıyorsa marka merkezde tanımlanır; bayiler kendi adlarına gönderim yapıyorsa kendi kayıtları gerekir.
Ajans veya SMS sağlayıcısı üzerinden gönderim
Aracı kullanmanız sorumluluğu devretmez. İletiyi kendi markası adına gönderen hizmet sağlayıcı olarak yükümlülük sizde kalır.
Kurumsal müşterilere (B2B) gönderim
Alıcının tüzel kişi olması, tek başına muafiyet sağlamaz. Belirlenebilir bir kişiye ait iletişim bilgisine tanıtım amaçlı gönderim yapıyorsanız kapsamı dikkatle değerlendirin.
Yurt dışındaki alıcılar
İYS Türkiye'deki düzenlemeye ilişkindir. Yurt dışı gönderimlerinde ilgili ülkenin mevzuatı (örneğin AB'de GDPR ve ePrivacy kuralları) ayrıca değerlendirilmelidir.
Kendi çalışanlarına gönderim
İş ilişkisi kapsamındaki iç bildirimler ticari elektronik ileti değildir. Ancak çalışanlara yönelik ürün kampanyası duyuruları farklı değerlendirilebilir.
Kapsamdaysanız Ne Yapmalısınız?
- İYS kaydınızı açın ve markalarınızı tanımlayın.
- Mevcut izinlerinizi eksiksiz yükleyin — yüklenmemiş izin, yok hükmündedir.
- Yeni izinleri toplandığı anda sisteme yazın.
- Gönderim öncesi sorgulama adımını akışınıza zorunlu kılın.
- Ret senkronizasyonunu otomatikleştirin.
Sık Sorulan Sorular
İYS kaydı zorunlu mu?
Ticari elektronik ileti gönderen hizmet sağlayıcılar için zorunludur. Tanıtım amacı taşımayan bilgilendirme mesajları kapsam dışındadır.
Şahıs şirketi olarak İYS'ye kayıt olmalı mıyım?
Evet. Yükümlülük şirket türüne değil, ticari elektronik ileti gönderme fiiline bağlıdır.
Sadece bilgilendirme SMS'i gönderiyorum, kayıt olmalı mıyım?
Mesajlarınız gerçekten tanıtım içermiyorsa İYS onayı aranmaz. Ancak mesaj şablonlarınıza kampanya cümlesi eklendiği anda kapsama girersiniz; bu nedenle şablonları ayrı tutmak önemlidir.
SMS sağlayıcım üzerinden gönderiyorum, sorumluluk onda mı?
Hayır. İletiyi kendi markası adına gönderen hizmet sağlayıcı olarak yükümlülük sizdedir; aracı kullanmak sorumluluğu devretmez.
Müşterim zaten izin verdi, yine de İYS'ye yüklemeli miyim?
Evet. İYS'ye işlenmemiş bir izin, sistemde bulunmayan izindir ve o alıcıya gönderim yapılamaz.
Özetle: Tanıtım amacı + elektronik kanal + belirli alıcı = kapsamdasınız. Şirket türü ve ölçek fark etmez. Süreci otomatikleştirmek için Selfiys İYS API hizmetine göz atın.
